W dzisiejszym, ale i w kolejnych odcinkach podcastu ZawałOFFcy dowiecie się kilku bardzo praktycznych i bardzo istotnych z punktu widzenia Waszego zdrowia faktów. Odpowiemy sobie na pytanie – Co to jest tętno.

Zwrócę jednocześnie Waszą uwagę na proste czynności, które możecie i powinniście sami wykonywać. Czynności te zwiększą Wasze bezpieczeństwo z punktu widzenia zagrożeń spowodowanych przez zaburzenia rytmu serca, ale nie tylko.

Co najciekawsze w tym przypadku jest to, że nie będziemy potrzebowali lekarzy, nie będziemy potrzebowali żadnej specjalistycznej aparatury medycznej, nie będziemy również potrzebowali urządzeń elektronicznych codziennego użytku, w które właściwie już prawie wszyscy jesteśmy wyposażeni, czyli smartfonów i smartwatchy – o ich wykorzystaniu będzie osobny odcinek.

Co to jest tętno (puls)?

Zaczniemy sobie od wyjaśnienia czym tak naprawdę jest badane przez nas tętno albo puls, bo z takim określeniem również spotykamy się, gdy mówimy o fali tętna.

Fala tętna jest niczym innym jak mechanicznym odkształceniem ścian naszych naczyń tętniczych.

Nasze serce z każdym swoim skurczem wyrzuca do systemu połączonych ze sobą rurek, czyli naszych tętnic kolejną porcję krwi. Tak się składa, że nasze tętnice, czyli rury, do których serce wkomponowuje krew, mają elastyczne ścianki. I zapewniam Was, że dla Waszego dobra bardzo ważne jest to, aby ściany naszych tętnic w trakcie Waszego życia jak najdłużej rzeczywiście pozostawały elastyczne – na to macie realny wpływ, odsyłam do odcinka 12 o zwapnieniach tętnic (link) i o tym także będziemy w podcaście mówili.

Zatem każda porcja krwi wyrzucona z pojedynczym skurczem serca będzie powodowała odkształcenie ściany tętnicy i to odkształcenie będzie wędrowało wzdłuż przebiegu naszych tętnic. Jeżeli pamiętacie oglądane w dzieciństwie albo wraz ze swoimi pociechami kreskówki i filmy animowane, to jednym z klasycznych żartów filmach Disney’a było to, że jeden bohater kreskówki odkręcał wodę w hydrancie a drugi stał na końcu węża i zanim postać stojąca na końcu węża została gwałtownie oblana, to widzieliśmy jak woda ta przesuwa się wzdłuż tego węża w postaci takiego zgrubienia. Jeżeli pamiętacie tę scenę z kreskówki, to teraz już łatwo Wam sobie wyobrazić czym jest przesuwająca się fala tętna w naszych tętnicach. Wielkość odkształcenia fali tętna będzie zależała od elastyczności naszych tętnic. Będzie też oczywiście zależała od sprawności naszego serca w wyrzucaniu określonej objętości krwi.

Dlatego zwapniałe tętnice bardzo zmiażdżycowanego pacjenta nie będą tak podatne na odkształcanie i fala tętna nie będzie miała dużej i łatwo wyczuwalnej amplitudy. Podobnie słabo wyczuwalna fala tętna będzie u pacjentów istotnym uszkodzeniem serca, z niewydolnością serca, ponieważ serce z każdym skurczem wyrzuca po prostu dużo mniejszą porcję krwi. Mniejsza porcja – mniejsze odkształcenie tętnicy.

Podałem Wam teraz najbardziej czytelne przykłady różnic, jeżeli chodzi o charakterystykę wyczuwanej podczas badania fali tętna. Muszę Wam jednak powiedzieć, że w starożytnych podręcznikach medycyny wyróżniano bardzo wiele rodzajów fali tętna. Na podstawie różnic w charakterystyce fali tętna wyczuwalnych przez lekarza podczas badania pulsu pacjenta lekarz był w stanie wnioskować o wielu prawdopodobnych dolegliwościach pacjenta. Aktualnie ta dokładność i atencja, która towarzyszyła kiedyś badaniu fali tętna troszeczkę poszła w zapomnienie dlatego, że dysponujemy o wiele dokładniejszymi metodami diagnostyki bezpośredniej chorób serca.

Łatwość badania tętna

Natomiast jedna cecha związana z badaniem tętna jest uniwersalna i niezmienna przez setki lat. Tą cechą jest łatwość badania tętna i obliczania swojego pulsu. Dla lekarza wciąż jest to istotne badanie, ponieważ czasami nie mamy żadnych narzędzi diagnostycznych i zawsze elementem pierwszej oceny pacjenta w przypadku sytuacji kryzysowych jest wyczuwanie pulsu pacjenta, czyli badanie tętna.

Ale nie będę skupiał się na działalności lekarzy. Chcę podkreślić praktyczną wagę umiejętności badania swojego tętna. Chciałbym, aby z podcastów poświęconych badaniu tętna płynęła dla Was bardzo ważna informacja, a jednocześnie praktyczna wskazówka, że powinniście sami zwrócić uwagę na swój puls, powinniście sami potrafić zbadać sobie puls. Jest to bardzo łatwe tylko tak jak z każdą umiejętnością w życiu trzeba troszeczkę poćwiczyć i trzeba się przyzwyczaić do tego, że od czasu do czasu wyczuwamy swój własny puls i przez chwilę na nim się skupiamy.

I na tym dziś się zatrzymamy.